Nú er ég byrjuð að skrifa aftur á síðuna eftir smá hlé. Það kom reyndar ekki til af góðu, því ég hef verið í veikindaleyfi síðustu viku en kom aftur til starfa nú á mánudag. Sem betur fer reyndust veikindin ekki eins alvarleg og kannski leit út í upphafi. Nú er ég komin aftur í pólitíska gírinn og var m.a. á borgarstjórnarfundi í gær þar sem þriggja ára áætlun meirihluta Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks var rædd. Ég missti semsagt af fyrri umræðunni þar sem ég var í veikindaleyfi. Björk Vilhelms stóð þá vaktina með mikilli prýði og fór fyrir okkar Borgarstjórnarflokki í fyrri umræðunni. Maður skyldi ætla að við slíkar aðstæður leggðu menn sig fram um að sýna metnaðarfulla áætlun um framfarir í borginni. Það var þess vegna með nokkurri eftirvæntingu sem ég hlustaði á umræður á síðasta fundi - og lagði grannt við hlustir þegar Borgarstjóri byrjaði sína ræðu.

 

Hann byrjaði ágætlega þegar hann talaði um lífsgæði - hugtak sem við í fyrrverandi meirihluta notuðum oft í umræðu um fjárhagsáætlun og sögðum gjarnan að borgarpólitíkin ætti að snúast um líðan þeirra sem búa í borginni og hvernig þjónustu fólki væri boðið upp á . Þjónustustigið segði nokkuð um þau lífsgæði sem fólki væru boðin. Þetta var sagt í umhverfi þar sem börn komust inn á leikskóla um fjögurra ára aldur, skólar voru tvísetnir og menn byggðu sér Perlur og Ráðhús sem minnismerki. Og hvers vegna er ég að rifja þetta upp hér - jú vegna þess að ég brosti með sjálfri mér þegar ég heyrði Borgarstjóra taka sér hugtakið lífsgæði í munn í sinni ræðu. Borgarfulltrúann sem setið hefur síðan 1982 í Borgarstjórninni eða í alls 25 ár og var partur af þeim gamla meirihluta Sjálfstæðisflokksins sem fussaði og sveiaði yfir yfir því að rætt væri um borgarmál í samhengi við hugtök eins og lífsgæði. En batnandi mönnum er best að lifa - hugsaði ég með sjálfri mér og hlustaði áfram á ræðuna.

 

Hér hlaut að vera eitthvað nýtt á ferðinni og ég hlustaði eftir því hvaða stóru hluti ætti að gera á næstu þremur árum. En þvílík vonbrigði.

 

Lítum á nokkur atriði.

Eitt af aðalmálunum er að auka lóðaframboð að sögn – en þegar nánar er skoðað er hér um framhald af stefnu fyrrverandi meirihluta að ræða þ.e. byggja á upp í Úlfarsárdal um 1000 íbúðir á ári en alls verða 1300 íbúðir alls byggðar á ári. Það vekur óneitanlega athygli að svo virðist sem búið sé að slá uppbyggingu í Geldinganesi á frest – uppbygging á Mýrargötu sést ekki í þessum áætlunum né t.d. gæluverkefni formanns Hafnarstjórnar sem er byggð í Örfirisey. Öll þau verkefni sem nefnd voru í kosningabaráttu eða hafa verið nefnd í ýmsum nefndum borgarinnar að undanförnu er ekki að finna í þriggja ára áætlun.

 

Í leikskólamálunum ber það hæst að hætt er við áform okkar sem við kynntum um gjaldfrjálsan leikskóla - gjöldin hafa verið lækkuð að sagt er - en voru svo hækkuð aftur. Hvað varð um kosningaloforð Framsóknar um gjaldfrjálsan leikskóla ? Svo heyrðum við af áformum um að til að auka rekstrarhagræði skuli stækka leikskóla – Það er framtíðarsýnin í málflokknum. Það vakti hins vegar athygli að formaður leikskólaráðs, Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir kom af fjöllum varðandi þetta en formaður Framkvæmdaráðs, Óskar Bergsson upplýsti þessa nýtilkomnu stefnumörkun á fundi nýlega. Samkvæmt mínum upplýsingum hefur engin slík stefnumörkun farið fram í leikskólaráði. Það á reyndar að koma upp yngri barnadeildum við einhverja leikskóla og bæta við 100 rýmum sem er í anda fyrrverandi meirihluta.

Í menntamálunum er áherslan á einkarekna grunnskóla en í ræðu borgarstjóra er talað um samkeppnisstöðu þeirra skóla gagnvart borgarreknu skólunum. Það er ekkert um innihald skólastarfsins sem er nýtt. Ekkert um einstaklingsmiðað nám – það eina nýja er að nú skuli skoða það að flytja fram- haldsskólann til ríkisins. Í því máli hefur Borgarstjóri skipt um skoðun en hann hefur alltaf talað fyrir því að það sé lítið vit í því að flytja framhaldsskólann og sem formaður sambands sveitarfélaga talaði hann ætíð fyrir flutningi annarra málaflokka – en nú semsagt er búið að taka U – beygju í málinu.

 

Borgarstjóri lagðist eindregið gegn hugmyndum sem Samfylkingin flutti tillögu í Borgarstjón 19. sept. sl. um að málið yrði skoðað hjá Menntaráði og sett í ákveðinn farveg. Þá sagði borgarstjóri orðrétt :"Ég er að segja að þessi tillaga er ekki tímabær, við höfum að mörgu öðru að hyggja núna um þessar stundir sem við þurfum að vanda okkur við og ég tel að við eigum að beina áherslum á þá þætti. En eins og ég segi, ég útiloka ekkert á síðari stigum að við förum í þessar viðræður. En ekki núna." Hvað hefur breyst á þessum sex mánuðum sem liðnir eru síðan Samfylkingin flutti þessa tillögu ? Er það kannski bara að það var réttur flokkslitur á þeim fulltrúa sem talaði fyrir tillögunni í Menntaráði ? Skyldi ekki vera !

Niðurstaðan í menntmálum er því aukinn stuðningur við einkarekna skóla og flutningur framhaldsskólans til sveitarfélaga.

 

Ef ÍTR er skoðað sést að frístundakortin sem Framsóknarflokkurinn lofaði er í raun og veru það eina nýja sem boðið er upp á af þessum meirihluta. Ég fagna þeirri hugmynd og er ánægð að sjá að á næstu þremur árum eiga frístundakort að verða að fullu innleidd. Annað hjá ÍTR er í anda fyrrverandi meirihluta og er það vel. Flutningur Fram í Úlfarsárdal var samþykkt í tíð fyrri meirihluta svo og allar hugmyndir um uppbyggingu íþróttasvæðisins þar.

 

Og svo er það miðborgin. Það var í meirihlutatíð okkar sem farið var í mikið átak í fegrun miðborgar og átak í að snúa við ímynd fólks og fyrirtækja til miðborgarinnar. Gríðarlega mikið undirbúningsstarf var unnið til að styrkja trú fjárfesta á miðborgina og stór sigur náðist þegar skrifað var undir samninga um Tónlistar og ráðstefnuhús í miðborginni. Á sama tíma og við börðumst í því að tala fyrir miðborginni, setja á laggirnar Vetrarhátíð, Menningarnótt og setja markvisst niður menningarstofnanir í miðborginni töluð borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins gegn flestum hugmyndum sem komu upp um t.d. flutning safna og annarra stofnana. Sumir sem nú eru borgarfulltrúar, en voru þá þeim tíma varaborgarfulltrúar tóku aldrei til máls um miðborgina öðruvísi en að tala um að það væri vond lykt í miðborginni. En nú vildu allir Lilju kveðið hafa og nýr meirihluti tekur í reynd algerlega upp stefnu okkar í miðborginni – og er það vel. En ég sakna þess samt – eins og í öðrum málaflokkum að sjá enga stefnumörkun.

Í öldrunarmálunum sló Borgarstjóri því fram að þó borginni beri ekki lagaleg skylda til að greiða nema 15% af framkvæmdaskostnaði við ný hjúkrunarheimili þá ætli hinn nýi meirihluti að greiða 30% framkvæmdakostnaðar. Um þetta var talað eins og hér væri um meiri háttar tímamót að ræða.

Ég rifjaði það upp fyrir Borgarstjórn og ekki síður Borgarstjóra að í maí 2002 skrifaði þáverandi borgarstjóri undir samkomulag við heilbrigðisráðherra um byggingu þessarra hjúkrunarheimila þar sem Borgin borgaði einmitt 30%. Það var hins vegar fjármálaráðherra sjálfstæðisflokksins sem ætíð stoppaði málið, af andstöðu við kjörin yfirvöld í Reykjavík. Það er því ekkert nýtt í þessum 30% né því að byggja eigi þessi hjúkrunarheimili. Það er hins vegar önnur saga og sorglegri fyrir alla íbúa Reykjavíkur að sjá nú hvernig núverandi ríkisstjórn og þá sérstaklega ráðherrar Sjálfstæðisflokksins hafa í hverju málinu á fætur öðru hegnt borgarbúum fyrir valdhafa í Ráðhúsinu. Það má nefna þetta mál. Það má líka nefna Sundabraut sem allt í einu núna er hægt að bara kýla áfram og ræða við Faxaflóahafnir um framkvæmdina. Það var ekki sami viljinn uppi þegar fráfarandi meirihluti flutti nákvæmlega sama mál fyrir samgönguráðherra á síðasta ári. Það má líka nefna flutning Framhaldsskólans – þegar Stefán Jón Hafstein borgarfulltrúi og formaður menntaráðs talaði fyrir því máli fékk hann skammir menntamálaráðherra Sjálfstæðisflokksins. En hvað gerist núna – Nákvæmlega sama hugmynd kemur frá borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins og þá er ráðherrann og Borgarstjóri tilbúin til að skoða málið.

Því miður hafa öldrunarmálin og sá málaflokkur liðið fyrir þessa ríkisstjórn. Varla þarf að rifja það upp hvernig menn fara með framkvæmdasjóð aldraðra og því miður beittu ráðherrar Sjálfstæðisflokksins alltaf gegn öllum áformum um byggingu hjúkrunarheimila í Reykjavík í tíð fyrrri meirihluta.

Það kemur síðan algerlega á skjön í ræðu Borgarstjóra þegar hann talar um að Reykjavíkurborg sé nú að byggja upp metnaðarfulla þjónustu í hverfum borgarinnar, og að samþætta þjónustu sem miðar að því að hún sé sem aðgengilegust fyrir fjölskyldur í borginni. Þvílík öfugmæli – hér er eitt sagt og annað gert. Meirihlutinn hefur ákveðið að vængstífa þjónustumiðstöðvar borgarinnar með alls kyns skipulagsbreytingum.

Steininn tók nú úr þegar Borgarstjóri fór að ræða um fjármál og fjárhagslegan viðskilnað R-listans eins og hann orðaði það. Enn og aftur er vitnað til skýrslu KPMG um úttekt á rekstri borgarinnar en sú skýrsla var mjög til umfjöllunar í tengslum við fjárhagsáætlun. Enn og aftur er því haldið fram að tekjur hafi ekki dugað fyrir gjöldum. Enn er haldið áfram að bulla þó menn viti betur. Við gagnrýndum það í tengslum við fjárhagsáætlun að til tekna væru ekki allar tekjur teknar með – bara sumar – ekki allar. Allt í einu hjá Borgarstjóra eru útsvar og fasteignaskattar einu tekjurnar – ekki ábyrgðartekjur og ekki arðgreiðslur. Á tímabilinu 2002-2006 er hér um hvorki meira né minna en 8,4 milljarða að ræða. Borgarstjóri afflutti hressilega skýrslu KPMG um fjármál borgarinnar í tengslum við fjárhagsáætlun og heldur áfram nú við þriggja ára áætlun. Athygli vekur að við samanburð á hreinum skuldum sveitarsjóða og veltufé frá rekstri endurspeglast sterk fjárhagsstaða Reykjavíkurborgar þegar Reykjavíkurlistinn fór frá völdum. Hvoru tveggja var að finna í skýrslu KPMG en var hvergi dregið fram. Hreinar skuldir ere inn algengast mælikvarðinn á stöðu sveitarsjóða. Veltufé frá rekstri gefur mynd af því hvað stendur eftir til fjárfestinga og niðurgtreiðslu skulda, þegar tekið hefur verið fyrir rekstrargjöldum. Eftir markvissar umbætur í fjármálastjórn frá árinu 1994 voru frávik frá fjárhagsáætlunum hverfandi og er ólíku saman að jafna við t.d. ríkissjóð sem keyrir ítrekað fram úr fjárlögum. Þegar Reykjavíkurlistinn tók við hér árið 1994 var svo komið að tekjur dugðu ekki fyrir gjöldum og fyrir öllum framkvæmdum varð að slá lán. Þessu snerum við við með markvissri fjármálastjórn og umbótum í rekstri. Og af því að hér er Borgarstjóri í forsvari sem setið hefur í 25 ár í borgarstjórn og stýrði hér fjármálum með félögum sínum fyrir árið 1994 þá er ágætt að rifja aðeins upp hvernig hann stóð síðast að fjármálastjórn og fjárhagsáætlunargerð. Hvernig var fjármálum þá háttað – var þá gerð þriggja ára áætlun ? Nei Var markviss lánastýring á ferðinni – Nei. Þegar Sjálfstæðisflokkurinn rak hér síðast borgina þá var lánastýring með þeim hætti að peningar lágu hér á yfirdráttarlánum og þegar ég hef áður rifjað þetta upp hér í þessum sal þá hefur það heyrst að það hafi verið svo erfitt að fá lán á Íslandi í þá daga ! Þetta var nú fjármálastjórnin í þá daga.

Og þegar rýnt er í orð Borgarstjóra kemur ýmislegt fróðlegt í ljós.

Orðrétt sagði hann:" markmiðið til lengri tíma er að koma jafnvægi á þannig að skattfé og þjónustugjöld dugi fyrir reglubundnum útgjöldum málaflokka" Tilvitnun lýkur. Aðalsjóður á samkvæmt þessu að skila tæplega 3 milljarða rekstrarafgangi á tímabilinu í heild. En hvað þýðir þetta í raun – Á mannamáli þýða þetta gjaldkrárhækkanir

Við í Samfylkingunni vöktum athygli á því í tengslum við fjárhagsáætlun hversu gríðarlega miklar gjaldskrárhækkanir við sáum þá. Ef þessi orð Borgarstjóra um að þjónustugjöld dugi fyrir reglubundnum útgjöldum er klárlega verið að boða frekari gjaldskrárhækkanir á næstu árum.

Það er með þessa þriggja ára áætlun eins og fjárhagsáætlun. Það er alger skortur á sýn og skýrri forgangsröðun. Það ríkir t.d. alger óvissa í starfsmannamálum og ekki getur starfsfólki liðið vel að fá svona skilaboð.

Þetta er undarlegt í ljósi þess að það vantar fólk til starfa í heima- og stuðningsþjónustu, í skólum, leikskólum og frístundaheimilum.

Það er sorglegt að sjá hversu lítið nýtt er í þessari fyrstu þriggja ára áætlun D og B lista. Það vantar alla frjóa hugsun, nýjungar og skemmtilegheit. Ef þessi þriggja ára áætlun nær fram að ganga verður þessa meirihluta minnst í lok kjörtímabils sem - ja hvers – ekki er gott að sjá hvað mun standa upp úr nema e.t.v. frístundakortin.

 

Minnisvarðarnir verða kannski einna helst ógagnsæ vinnubrögð, spilling og afturhvarf til gamals tíma þegar mestu skipti að vera með rétt flokksskírteini. Til þess tíma þegar það skipti máli að vinnubrögð á borð við það sem við sáum í Háspennumálinu, á borð við það sem við sáum þegar samið var beint við Eykt án útboðs, vinnubragða sem við horfum á þegar varaborgarfulltrúar og trúnaðarmenn flokkanna tveggja eru ráðnir í verkefni hjá borginni og svona mætti lengi telja.